1- محیط خانه (خانواده)
بی تردید نقش والدین و خانواده در تربیت کودکان نقش بنیادی و مهمی است، زیرا کودکان آینه تمام نمای اعتقادات، باورها، ارزش‏ها، ایمان و تربیت والدین و بزرگ‏ترهای خانواده هستند و براساس نظام فکری و عملی خانواده تربیت می‏شوند. آن‏ها با آن چه در محیط خانواده می‏گذرد، انس پیدا می‏کنند و همین زمینه گرایش‏های آنان را فراهم می‏کند. مقید بودن والدین به انجام آداب دینی و مشاهده محبت و علاقه آنان به حضرت مهدی موعود علیه السلام، موجب می‏شود که کودکان با این نوع اندیشه مأنوس شوند و انس پیدا کنند.
به مرور زمان با رشد محبت و علایق درونی، زمینه‏های اعتقاد قلبی و عقلی نیز در آنان پدید آید. در نتیجه والدین بتوانند با رفتار و گفتار خود، فرهنگ انتظار و محبت به امام زمان علیه السلام را انتقال دهند.
۲- الگو سازی
یکی از شیوه‏های کاربردی انس کودک با حضرت ، الگودهی است، زیرا الگو گرایی و قهرمان سازی از ویژگی‏های همه انسان‏ها است. این خصیصه درکودکان و نوجوانان بسیار قوی و پر رنگ می‏باشد، از این رو کودکان و نوجوانان در پی الگوها بوده و از رفتار و گفتار آنان پیروی می‏کنند. اگر مربیان و مسئولان امر تربیت بتوانند در الگو دهی موفق شوند به اهداف تعلیم و تربیت در این باره دست یافته‏اند.
برای انس بیشتر کودک با امام زمان علیه السلام ، باید هم حضرت را معرفی نمود و هم به ترسیم سیمای حکومت آرمانی او پرداخت.
بهتر است سیمای حکومت امام زمان علیه السلام در قالب داستان، شعر و تصویر بیان شود و به کودکان فهمانده شود در حکومت جهانی حضرت، عدالت و امنیت به گونه‏ای برقرار می‏گردد که گویا گرگ در کنار گوسفند زندگی می‏کند. از سوی دیگر درحکومت حضرت، ظلم و ستم از بین رفته و انسان‏های فقیر و مستضعف وجود ندارند؛ مضافاً بر این که علم و صنعت پیشرفت نموده و رهبر حکومت ،کودکان را دوست می‏دارد. او با خوشحالی مردم، خوشحال و با ناراحتی اینان ناراحت می‏شود.
در معرفی حکومت امام زمان علیه السلام باید از بیان قیام و جنگ‏های حضرت با مخالفان به طور مشروح پرهیز شود، زیرا کودکان قدرت تحلیل این گونه مطالب را ندارند و تفکر خشونت و جنگ در ضمیر ناخودآگاه آنان تأثیرات نامطلوبی می‏گذارد. البته با کنایه و غیر مستقیم و با نهایت ظرافت و دقت می‏توان از ستمکاری حکومت‏های پیش از ظهور امام مهدی علیه السلام سخن گفت تا کودکان با مقایسه اجمالی حکومت امام علیه السلام با حکومت‏های پیش از ظهور، جذب حکومت حضرت شوند.
۳- بسیار یاد کردن امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف ) :
یکی از مهمترین راهکارهای ایجاد انس نسبت به حضرت در کودکان زیاد یاد کردن از ایشان است . حضرت امیرالمومنین علیه السلام در روایتی می فرمایند ” الذکر مفتاح الانس ” ( کلید انس گرفتن با کسی یاد کردن از اوست ). حضرت در این روایت رمز و راه ایجاد محبت را بیان فرموده اند .اگر میخواهیم محبت خود و کودکان را نسبت به آن وجود شریف بیشتر نماییم باید در طول روز لحظات بیشتری را به یاد آن حضرت اختصاص دهیم و به بهانه های گوناگون از آن حضرت نام ببریم و یاد کنیم .
۴- گوش زد کردن اهمیت مسأله
اگر بخواهیم نسلِ منتظر تربیت کنیم ، نباید با نام امامِ زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف ) نمی توان شوخی کرد. معظلی که متاسفانه درباره بسیاری از مباحث دینی رخ داده و آن به شوخی گرفتن اعتقادات مذهبی هست .اگر بخواهیم نسلِ منتظر تربیت کنیم، باید با شنیدن نام ولیّ عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف حال مان دگرگون و چهره مان متغیر شود. این تغییر چهره تأثیر خودش را می گذارد. اگر کودکی گوشه ی چشمِ تر والدین خود نسبت به شنیدن نام و یاد حضرت را ببیند ، اثر آن از هزاران آموزش مستقیم بهتر است. این رفتار والدین به کودک تفهیم می کند که صحبت از شخص بسیار بزرگ و محترمی می باشد . این تکریم ها باید در عمل به کودک نشان داده شود همانند رفتار امام رضا علیه السلام در هنگام شنیدن نام حضرت و به احترام برخاستن و دست بر سر گذاشتن ایشان.
۵- تشویق و ترغیب‏
یکی از شیوه‏های مهم تربیتی در ایجاد انس ، استفاده از تشویق است. تشویق وسیله‏ای برای ایجاد شوق و انگیزه و رغبت به کارهای نیک است. اگر کودکان بعد از انجام کاری شایسته مورد تشویق قرار گیرند، شیرینی تشویق در خاطره آن‏ها باقی می‏ماند و انگیزه‏شان در تکرار آن عمل قوی‏تر می‏شود. مثلاً زمانی که کودک در جشن میلاد امام زمان علیه السلام شرکت کرد یا در مسابقه‏ای درباره اندیشه مهدویت برنده شد، باید مورد تشویق قرار گیرد.
تشویق روح او را تقویت کرده و احساس رضایت و خشنودی از انجام کار در او به وجود می‏آید. همین احساس خشنودی، کودک را به تکرار آن دعوت می‏کند.
۶- انتقال معارف مهدوی و بیان فضایل امام زمان علیه السلام
یکی از راهکارهای کاربردی انس کودکان با حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه بیان و شناساندن معارف و فضایل امام زمان علیه السلام است.
چاپ و انتشار کتب مخصوص کودکان ، اختصاص بخشی از کتاب‏های درسی به امام زمان علیه السلام ، آشنایی آنها با زندگانی آن حضرت از طریق داستان، شعر و نمایش و مسابقات مخصوص و نیز آموزش احادیث مرتبط با ایشان ، سبب می‏شود کودکان از همان آغاز با فضایل حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه آشنا گردند و در نتیجه موجبات انس و علاقه آنها به این وجود شریف مهیا گردد.
اگر معارف اهل بیت علیهم السلام به ویژه مهدویت به درستی آموزش داده شود، همگان جذب آنان می‏گردند، زیرا معارف آنها با فطرت انسان همسویی کامل دارد. در حدیثی آمده است:”ان الناس لو علموا محاسن کلامنا لاتّبعونا( بحارالانوار ج ۲، ص ۳۱) اگر مردم خوبی‏های سخنان و تعالیم ما را بشناسند، از ما پیروی می‏کنند”.
۷- برگزاری و شرکت در مجالس مذهبی‏
یکی از راهکارهای مهم دیگر برگزاری مجالس مذهبی و شرکت دادن کودکان در آن‏ها است. همراه بردن کودکان در مراسم جشن ولادت امام زمان علیه السلام برای پرورش عواطف دینی کودکان و انس آنها با امام عصر عجل الله تعالی فرجه بسیار مفید است. البته باید دقت کرد که شرکت در این گونه مجالس فراتر از طاقت و حوصله آنان نباشد.شرکت دادن کودکان در اردوهایی که با نام و یاد امام زمان علیه السلام برگزار می‏شود نیز یکی از شیوه‏های مفید در تقویت انس کودک با موضوع مهدویت خواهد بود.
۸- ایجاد شرایط خاص :
نکته ی دیگری که می توان در بحث راهکارهای ایجاد انس میان کودکان و امام زمان علیه السلام به آن اشاره نمود ایجاد شرایط خاص است که از مصداقهای خاص آن می توان به بحث چراغانی ها در اعیاد مرتبط به حضرت ، شیرینی دادن، عیدی دادن و … در روز تولد حضرت مهدی علیه السلام به کودک اشاره نمود. این نوع کارها در ذهن کودکان اثرات مطلوب می گذارد و با دوام است. باید در این روزها شرایط خاص برای کودکان فراهم کرد؛ مثلاً اگر به غذایی علاقه مند هستند در شب و یا روز عید غذای مورد علاقه کودک ساخته شود و یا اینکه لباسهای نو در این ایام به تن کودک پوشانده شود
برگرفته از :
۱- کتاب گفتمان مهدویّت ، نوشته دکتر علی اصغر احمدی
۲- کتاب آیه آیه تو را می جویم ، نوشته جمعی از نویسندگان
۳- کتاب تربیت نسل منتظر ، نوشته علی اصغر کیانی
۴- سایت بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود علیه السلام خراسان رضوی